Bài: Bác sĩ Nguyễn Văn Đích
TÌM HIỂU VỀ BỆNH TIỂU ĐƯỜNG
Tiểu đường, tên gọi chính thức ở trong nước gọi là “Đái tháo đường”, là tình trạng lượng đường trong máu tăng cao, vượt quá khả năng điều hòa của cơ thể, khiến đường dư thừa lọt vào nước tiểu. Đây là một bệnh khá phổ biến trong xã hội hiện nay.
Triệu chứng điển hình của bệnh gồm: tiểu nhiều, ăn nhiều nhưng vẫn gầy sút cân, mệt mỏi. Tuy nhiên, ngày nay y học không còn chờ đến khi xuất hiện đầy đủ các triệu chứng này mới chẩn đoán bệnh, mà chú trọng phát hiện sớm trước khi có biểu hiện lâm sàng, thông qua các xét nghiệm máu.
PHÂN LOẠI TIỂU ĐƯỜNG
Tiểu đường được chia làm hai loại chính:
- Tiểu đường loại 1: Do cơ thể thiếu insulin (thường liên quan đến rối loạn miễn dịch), bệnh thường xuất hiện từ khi còn trẻ.
- Tiểu đường loại 2: Do insulin không đủ để đáp ứng với lượng đường trong máu, thường xảy ra ở tuổi trung niên và người lớn tuổi.
Việc chẩn đoán hiện nay dựa vào xét nghiệm máu vào buổi sáng khi nhịn đói:
- Dưới 100 mg/dL: bình thường
- Từ 100–125 mg/dL: tiền tiểu đường
- Trên 125 mg/dL hoặc chỉ số HA1C trên 6.5%: chẩn đoán tiểu đường
TẦM QUAN TRỌNG VÀ MỨC ĐỘ PHỔ BIẾN
Tiểu đường là một bệnh rất phổ biến:
- Tại Hoa Kỳ, hiện có khoảng 38 triệu người mắc tiểu đường, tức 1 trong 10 người Mỹ.
- Trên toàn thế giới, có hơn 800 triệu người bị tiểu đường.
Bệnh thường gặp nhiều hơn ở người Á Đông, người Nam Mỹ và người béo phì. Một nghiên cứu gần đây của Đại học Northwestern (Chicago) cho thấy tỷ lệ tiểu đường thai kỳ đang gia tăng. Nguyên nhân có thể do phụ nữ ngày nay lập gia đình và sinh con muộn hơn, khi đã bước vào độ tuổi dễ mắc tiểu đường và béo phì. Con của những bà mẹ bị tiểu đường hoặc béo phì cũng có nguy cơ cao mắc bệnh này.
Tiểu đường thường đi kèm với các bệnh lý khác như: cao huyết áp, cao mỡ trong máu, bệnh mạch vành, và các rối loạn tâm thần kinh như trầm cảm, lo âu, suy giảm trí nhớ.
ĐIỀU TRỊ TIỂU ĐƯỜNG
Việc điều trị tiểu đường bao gồm ba yếu tố chính:
- Chế độ dinh dưỡng
- Vận động thể lực
- Dùng thuốc
Người bệnh cần:
- Giảm chất bột và đường
- Giảm mỡ
- Tăng cường ăn cá, thịt gà, nhiều rau xanh và trái cây
- Áp dụng chế độ ăn theo kiểu Địa Trung Hải
Việc điều trị cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa bệnh nhân, bác sĩ điều trị và chuyên viên dinh dưỡng.
Thuốc thường được khởi đầu bằng Metformin, tuy nhiên hiện nay đã có nhiều loại thuốc uống và thuốc chích rất hiệu quả. Một số thuốc chích vừa giúp hạ đường huyết vừa hỗ trợ giảm cân, đặc biệt phù hợp với bệnh nhân tiểu đường béo phì.
THEO DÕI ĐƯỜNG HUYẾT
Người bệnh cần theo dõi lượng đường trong máu hằng ngày để điều chỉnh chế độ ăn uống, vận động và liều thuốc. Có thể đo đường huyết bằng cách chích máu đầu ngón tay. Ngoài ra, hiện nay đã có các thiết bị theo dõi đường huyết liên tục, gắn ở cánh tay như một chiếc đồng hồ, cho phép biết mức đường huyết bất cứ lúc nào.
Thiết bị này giúp bệnh nhân hiểu rõ tác động của ăn uống, tập luyện và thuốc men, từ đó giúp việc điều trị an toàn và hiệu quả hơn. Chúng ta có thể mừng vì đang sống trong một thời đại có nhiều tiến bộ vượt bậc của y học và khoa học kỹ thuật.
SỐNG CHUNG VỚI BỆNH TIỂU ĐƯỜNG
Tiểu đường là một bệnh mãn tính, làm suy giảm sức đề kháng và ảnh hưởng đến nhiều cơ quan trong cơ thể. Người bệnh dễ bị nhiễm trùng và các biến chứng ở nhiều bộ phận.
Vì vậy, người bị tiểu đường cần:
- Tiêm ngừa đầy đủ: cúm, COVID-19, viêm phổi theo khuyến cáo y tế
- Mang giày vừa chân, tránh giày chật, rộng hoặc giày cao gót
- Cắt móng tay, móng chân sau khi tắm, tránh gây trầy xước
- Chăm sóc đặc biệt vùng bàn chân vì vết thương nhỏ cũng dễ nhiễm trùng nghiêm trọng
- Khám mắt mỗi năm để phát hiện sớm cườm mắt, tăng nhãn áp, viêm võng mạc để ngăn ngừa mù lòa
- Khám tai vì có thể bị giảm thính lực
- Khám răng miệng để phòng viêm nha chu
- Theo dõi định kỳ chức năng thận, gan và mỡ máu
Không nên ngần ngại đến phòng cấp cứu khi:
- Đường huyết quá cao trên 500 mg/dL
- Hoặc quá thấp dưới 60 mg/dL
Thân nhân của người bị tiểu đường cũng cần hiểu biết về bệnh để hỗ trợ và chăm sóc tốt hơn.
KẾT LUẬN
Tiểu đường là một bệnh thầm lặng nhưng nguy hiểm. Việc điều trị đòi hỏi sự kiên trì, theo dõi chặt chẽ, nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát được nếu phát hiện sớm và điều trị đúng cách. Sự hiểu biết, cảm thông và hỗ trợ của gia đình đóng vai trò vô cùng quan trọng trong hành trình sống chung với bệnh tiểu đường.
*Tác giả mong nhận được các câu hỏi và ý kiến đong góp của quý vị đề bài viết được thích hợp và sinh động hơn.
